"Het grote probleem in onze samenleving is niet zozeer armoede, het grote probleem is eenzaamheid,"

Dat zei CDA Eerste Kamerlid Hans Hillen in een sprankelend betoog tijdens de vervolgavond van het CDA over 'Stille Armoede'.

0ngeveer 40 vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties waren naar de Emtinckhof gekomen om over de aanpak van 'Stille Armoede' te discussiëren. Het programma spitste zich toe op twee punten: presentatie van de Sociale Kaart en het al dan niet vormen van een sociaal netwerk.

De digitale versie van de Sociale Kaart
Oud CDA Wijdemeren voorzitter Cor Koster presenteerde de Sociale Kaart. Deze kaart is geen vervanging van de gemeentegids, maar een hulpmiddel voor mensen die snel iets willen opzoeken. "Veranderingen en toevoegingen kunnen snel door mij worden aangepast," vertelde hij, "zo is er altijd een actueel overzicht direct beschikbaar." De Sociale Kaart is bereikbaar via de site van het CDA Wijdemeren.

Cor Koster wierp een steen in het water met de opmerking dat het mooi zou zijn als ook de diaconieën en parochiële instellingen de deuren meer opengooien. "De juiste gegevens zijn moeilijk te achterhalen en ontbreken nu nog in het overzicht. Het zou fijn zijn als we die kunnen toevoegen. Want ook vanuit de kerken wordt veel werk verricht."

De digitale Sociale Kaart bevat heel veel loketten voor telefonische informatie, maar daar help je mensen in eenzaamheid niet direct mee. Maatschappelijke betrokkenheid blijft belangrijk om mensen op weg te helpen. En, zoals een van de deelnemers opmerkte, de meeste mensen waar we ons op richten gebruiken geen internet en daarmee blijft de jaarlijkse gemeentegids een belangrijke wegwijzer.

De jaren vijftig waren geen vetpot, maar er was wel verbondenheid
CDA Eerste Kamerlid Hans Hillen begon zijn verhaal met een terugblik: "In de jaren vijftig, oftewel in mijn jeugd, was het allemaal geen vetpot. De jaren vijftig wordt wel de spruitjestijd genoemd, maar wel een tijd waarin iedereen elkaar nog kende en hielp. Door de individuele vrijheid en de onafhankelijke positie die we ons nu kunnen permitteren is buurmanschap verloren gegaan. We hebben het financieel beter dan in de jaren vijftig, maar toen speelden we nog wel met z’n allen op straat. Ondanks grotere rijkdom, leven mensen nu meer in eenzaamheid."

Samen in de kinderwagen
"De eerste dagen van mijn leven heb ik de wieg en kinderwagen met mijn tweelingbroer moeten delen. Tot er een kinderwagen uit de buurt werd aangeboden. Want je kende elkaar, je hielp elkaar. En je had niet alleen een betrokken buurt, maar ook de verenigingen, de kerk. Je groette elkaar op straat; er was verbondenheid. Nu kennen mensen die bij elkaar in de straat wonen elkaar vaak niet en als je zo maar iemand op straat groet word je vreemd aangekeken."

Nieuwe technologieën - meer eenzaamheid
"Eenzaamheid, sociale armoede is het grote probleem en met de voortschrijdende technologieën kan dat alleen maar erger worden. Want de dokter hoeft straks niet meer op visite te komen, die kan vanuit zijn praktijk de patiënt behandelen. Voor de boodschappen hoef je niet meer naar de winkel, die bestel je via internet en daar regel je ook de andere zaken waar je vroeger de deur voor uit moest. Zo ontmoet je stilletjesweg steeds minder mensen op plekken die nu nog zo normaal zijn."

We moeten het heft weer in eigen handen nemen
"We hebben als samenleving veel te veel op de overheid geleund. De overheid moest het allemaal maar regelen. Met de voedselbanken heeft de maatschappij het heft weer in eigen handen genomen. We leren weer te zorgen voor elkaar en dat zou veel meer moeten gebeuren. In die zin is het goed dat er voedselbanken zijn. Het zijn mooie bloemen op een kaal grasveld. De overheid trekt zich steeds meer terug. De overheid kan en moet het probleem van de eenzaamheid ook niet oplossen, dat moeten we samen doen. Daarom wordt het steeds belangrijker om tot een sociaal netwerk te komen. Politieke partijen en organisaties die initiatieven nemen om het sociale netwerk te versterken hebben we nu nodig."

Uit de zaal kwamen na het betoog van Hillen veel goede en bruikbare reacties. Een van de aanwezigen noemde het initiatief vanuit Hilversum om een databank van diensten te maken, Hulp In Praktijk, zoals er al klusjesteams in onze dorpen zijn, helpt mensen direct en doorbreekt de eenzaamheid.

Wat levert zo'n avond nu eigenlijk op?
Een van de aanwezigen vroeg wat zo'n avond over 'Stille Armoede' nu eigenlijk oplevert. Het heeft lang geduurd voordat er een vervolg op de eerste avond is gekomen. Is de digitale Sociale Kaart nu het enige resultaat?

Gespreksleider en CDA fractievoorzitter Theo Reijn somde op wat zoal naar aanleiding van de eerste bijeenkomst door de politiek op de agenda is gezet.

• het minimabeleid geldt nu ook voor mensen jongeren dan 65 jaar;
• de formulieren zijn vereenvoudigd en verkorte aanvragen zijn mogelijk;
• er is op een onorthodoxe manier gefolderd. Niet alleen op de bekende plaatsen, maar juist op plaatsen waar je het niet direct verwacht maar waar wel mensen samenkomen;
• maar er is ook maatwerk geleverd: naar de mensen toe! Samen kijken of er gebruik wordt gemaakt van alle mogelijkheden;
• er is een nauwere samenwerking van organisaties, zoals de ouderenbonden ontstaan;
• en ook Versa welzijn en de Stadsbank werken nauwer samen;
• er is een sociaal spreekuur en met grote regelmaat wordt op de gemeentepagina gepubliceerd;
• het aantal bijzondere bijstandsaanvragen is het afgelopen jaar met 1/3 gestegen;
• en bij de uitbetaling van de 50 euro afgelopen december is er zonder veel rompslomp en snel gewerkt. Deze actie heeft bovendien ca. 200 nieuwe adressen opgeleverd.

De heer Roozenboom van de afdeling sociale zaken deed ook een duit in het zakje. "Er is in Wijdemeren in de tussenliggende periode al veel ten goede veranderd," onderstreepte hij. “Wij doen er veel aan om regelingen makkelijker en overzichtelijker te maken. Je moest haast afgestudeerd zijn in bestuurskunde om te weten van welke regelingen je gebruik kunt maken en hoe je een formulier moest invullen. Dat is geen goede zaak. Daar blijven dus alert op. Wij zoeken de mensen steeds meer thuis op en helpen bij het invullen van de formulieren."

Niet over, maar met de mensen praten
Een van de aanwezigen merkte op dat de doelgroep waar het om gaat ook bij elkaar zou kunnen komen. "We praten nu steeds over deze mensen en niet met deze mensen." In Hilversum is dat een succes geweest. Wethouder Schenkkan was het daar wel mee eens. De cliëntenraad is daar al mee bezig.

Informeel sociaal netwerk
Na een goede discussie met veel input was er bij verschillende aanwezigen wel behoefte aan een sociaal netwerk. Deze conclusie werd door de wethouder van sociale zaken Nelleke Schenkkan ondersteunt. "Het hoeft echter geen georganiseerd netwerk te worden, maar het kan ook een informeel netwerk zijn," stelde zij vast. "De professionele organisaties hebben al overleg met elkaar, de wijkagent, de medewerkers van de welzijnorganisaties, buurtwerkers en woningbouwverenigingen weten elkaar wel te vinden."
Vanuit de zaal werd geopperd om één of twee keer per jaar een avond als deze te organiseren. "Dan kunnen we elkaar blijven ontmoeten en vasthouden."

In ieder geval was deze avond als netwerkavond geslaagd. Na afloop van het formele gedeelte vonden diaconieën en welzijnsinstanties elkaar en werden er al verkennende gesprekken gevoerd over acties rond kerst 2009. De jaarlijkse kerstpakkettenactie van de kerken dreigde vorige maand te mislukken, maar werd uiteindelijk toch nog gered. Samenwerking van organisaties met gelijksoortige initiatieven rond de kerst lijkt een eerste resultaat van deze avond. Er zullen er ongetwijfeld nog veel volgen.

Er is wat op gang gebracht
Het CDA heeft de steen in het water gegooid. De organisaties hebben met elkaar een kleine verandering in de bedding aangebracht zodat de rivier al anders is gaan stromen.
Daar is het sociale netwerk voor bedoeld.
Ik heb een goed gevoel over gehouden aan deze avond.

Hetty Kastelein, raadslid CDA Wijdemeren