Na 8 jaar ‘paars’ komt er op 15 mei 2002 een keerpunt voor de partij. Onder leiding van Jan Peter Balkenende wint het CDA 14 zetels en wordt daarmee de grootste partij. Desondanks hangt er een donkere schaduw boven deze verkiezingen, op 6 mei, 9 dagen voorafgaand aan de verkiezingen wordt de lijsttrekker van de LPF, Pim Fortuyn vermoord. De LPF deed desalniettemin mee aan de verkiezingen en de kieswet maakte het mogelijk om op Pim Fortuyn te stemmen. Met 1.1 miljoen voorkeursstemmen werd de LPF dan ook de tweede partij.  De formatie die volgende na deze turbulente verkiezingen resulteerde in een samenwerking tussen het CDA, de VVD en de LPF.

Deze centrumrechtse coalitie hield niet lang stand. Na haar aantrede op 22 juli 2002 diende premier balkenende al op 16 oktober van datzelfde jaar het ontslag in bij de koningin. Reden voor het ontslag lag bij een conflict wat was ontstaan tussen twee ministers van LPF huize. Het kabinet werd hierop demissionair verklaard en op 27 mei van het jaar 2003 werd het ontslag aanvaard. De korte duur van dit kabinet maakt dat weinig besluitvorming heeft kunnen plaatsvinden. Een aantal onderwerpen van aandacht was;  Irak, de vogelpest en de integriteit van de AIVD.

Op 22 januari 2003 volgden opnieuw verkiezingen. Het CDA werd wederom de grootste partij met een zetelaantal van 44. De winnaar van de verkiezingen was de PvdA, met een winst van 19 zetels werd zij de twee na grootste partij. De LPF verloor daarentegen fors met een verlies van 18 zetels. Deze verkiezingsuitslag resulteerde in een samenwerking tussen het CDA, de VVD en de D66.