Elco Brinkman volgt Ruud Lubbers op
die besluit om na drie regeerperiodes af te treden. Brinkman was in het
kabinet Lubbers I, minister van Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur en
werd in 1989 fractieleider van het CDA. In 1993 wordt hij benoemd als
opvolger van Ruud Lubbers. Voorafgaand aan de verkiezingen kondigde Wim
van Velzen aan af te treden als partijvoorzitter. Het voorzitterschap
werd tijdelijk opgevangen door vicevoorzitter Lodders-Elfferich. Tijdens
de verkiezingen op 3 mei 1994 verloor het CDA 20 zetels en werd het de
tweede partij. Het CDA kwam in de oppositie terecht. Dit was voor het
CDA een historisch feit, de partij had namelijk zowel in deze
hoedanigheid als wel in haar voorlopers, KVP, CHU ARP altijd deelgenomen
aan de regering. Het grote verlies dat werd geleden heeft Elco Brinkman
doen aftreden. Hij werd opgevolgd door Ennëus Heerma. Heerma als
voormalig staatssecretaris, tweede kamer lid en wethouder van Amsterdam
blijft partijleider tot hij in 1997 aftreedt.
2002-heden
Na 8 jaar ‘paars’ komt er op 15 mei
2002 een keerpunt voor de partij. Onder leiding van Jan Peter Balkenende
wint het CDA 14 zetels en wordt daarmee de grootste partij. Desondanks
hangt er een donkere schaduw boven deze verkiezingen, op 6 mei, 9 dagen
voorafgaand aan de verkiezingen wordt de lijsttrekker van de LPF, Pim
Fortuyn vermoord. De LPF deed desalniettemin mee aan de verkiezingen en
de kieswet maakte het mogelijk om op Pim Fortuyn te stemmen. Met 1.1
miljoen voorkeursstemmen werd de LPF dan ook de tweede partij. De
formatie die volgende na deze turbulente verkiezingen resulteerde in een
samenwerking tussen het CDA, de VVD en de LPF.
Deze
centrumrechtse coalitie hield niet lang stand. Na haar aantrede op 22
juli 2002 diende premier balkenende al op 16 oktober van datzelfde jaar
het ontslag in bij de koningin. Reden voor het ontslag lag bij een
conflict wat was ontstaan tussen twee ministers van LPF huize. Het
kabinet werd hierop demissionair verklaard en op 27 mei van het jaar
2003 werd het ontslag aanvaard. De korte duur van dit kabinet maakt dat
weinig besluitvorming heeft kunnen plaatsvinden. Een aantal onderwerpen
van aandacht was; Irak, de vogelpest en de integriteit van de AIVD.
Op
22 januari 2003 volgden opnieuw verkiezingen. Het CDA werd wederom de
grootste partij met een zetelaantal van 44. De winnaar van de
verkiezingen was de PvdA, met een winst van 19 zetels werd zij de twee
na grootste partij. De LPF verloor daarentegen fors met een verlies van
18 zetels. Deze verkiezingsuitslag resulteerde in een samenwerking
tussen het CDA, de VVD en de D66.